کپسول آتش نشانی از چه گازی است

یکی از سوالات رایج هنگام خرید یا شارژ کپسول آتش نشانی این است که کپسول آتش نشانی از چه گازی است و چه ماده ای داخل آن قرار دارد. بسیاری تصور می کنند تمام کپسول های آتش نشانی با یک گاز مشخص پر شده اند، اما این موضوع به نوع خاموش کننده بستگی دارد. در بعضی کپسول ها گاز برای ایجاد فشار و خارج کردن ماده خاموش کننده استفاده می شود و در بعضی مدل ها خود گاز، ماده اصلی خاموش کننده است.

برای مثال، در بسیاری از کپسول های پودری، پودر شیمیایی ماده خاموش کننده است و نیتروژن به عنوان گاز پیشران برای خارج کردن پودر از مخزن استفاده می شود. در مقابل، کپسول CO2 با دی اکسید کربن پر می شود و خود دی اکسید کربن نقش ماده خاموش کننده را دارد.

بنابراین برای پاسخ دقیق به سوال گاز داخل کپسول آتش نشانی چیست، ابتدا باید نوع کپسول را مشخص کنیم. در ادامه انواع رایج گاز و کاربرد آنها را به زبان ساده بررسی می کنیم.

 گاز داخل کپسول آتش نشانی چیست؟

گاز داخل کپسول آتش نشانی در همه مدل ها یکسان نیست. در خاموش کننده های پودری تحت فشار، معمولا از نیتروژن به عنوان گاز پیشران استفاده می شود. وظیفه این گاز ایجاد فشار داخل سیلندر و خارج کردن پودر از طریق شیر، شیلنگ و نازل است. استانداردهای NFPA نیز استفاده از نیتروژن را برای برخی خاموش کننده های پودر خشک تحت فشار مشخص کرده اند.

در بعضی تجهیزات  آتش نشانی نیز ممکن است از گازهای دیگری مانند آرگون یا هوای فشرده استفاده شود. بنابراین هنگام شارژ کپسول آتش نشانی نباید فقط بر اساس نوع ظاهری آن تصمیم گرفت و گاز را به صورت خودسرانه تغییر داد. نوع گاز پیشران باید مطابق مشخصات درج شده روی کپسول و دستورالعمل سازنده باشد.

 نیتروژن در کپسول آتش نشانی

نیتروژن یکی از رایج ترین گازهای پیشران در خاموش کننده های تحت فشار است. این گاز قابل اشتعال نیست و برای ایجاد فشار مورد نیاز جهت تخلیه ماده خاموش کننده استفاده می شود. در بعضی خاموش کننده های بزرگ نیز یک سیلندر نیتروژن جداگانه وظیفه تحت فشار قرار دادن مخزن ماده خاموش کننده را بر عهده دارد. نکته مهم این است که در کپسول پودری، نیتروژن معمولا وظیفه خاموش کردن مستقیم آتش را ندارد. ماده اصلی خاموش کننده، پودر شیمیایی است و نیتروژن فقط به خروج این ماده از مخزن کمک می کند.

 دی اکسید کربن در کپسول آتش نشانی

کپسول CO2 با کپسول پودری تفاوت دارد. در این نوع خاموش کننده، دی اکسید کربن یا CO2 خود ماده خاموش کننده است. هنگام استفاده، CO2 با فشار از سیلندر خارج می شود و به صورت ابری سفید و بسیار سرد دیده می شود. این گاز با کنار زدن اکسیژن اطراف شعله، به خاموش شدن آتش کمک می کند. دی اکسید کربن یک گاز بی رنگ، بی بو و غیر رسانای الکتریکی است و برای برخی حریق های مایعات قابل اشتعال و تجهیزات برقی کاربرد دارد. به همین دلیل کپسول دی اکسید کربن بیشتر در محیط هایی استفاده می شود که وجود پودر می تواند برای تجهیزات مشکل ایجاد کند.

کپسول پودری از چه گازی است

کپسول پودری ABC یکی از رایج ترین خاموش کننده ها برای استفاده در ساختمان، فروشگاه، خودرو و کارگاه است. در این مدل، ماده خاموش کننده معمولا پودر شیمیایی خشک است. برای نمونه، در خاموش کننده های ABC شرکت Amerex از مونو آمونیوم فسفات به عنوان ماده خاموش کننده استفاده می شود. در کپسول های پودری تحت فشار، نیتروژن به ایجاد فشار لازم برای خروج این پودر کمک می کند. بنابراین اگر بپرسیم کپسول پودر و گاز از چه گازی است، پاسخ رایج نیتروژن است؛ البته نوع دقیق گاز باید از مشخصات همان محصول بررسی شود.

 کپسول CO2 از چه گازی است

در کپسول CO2، گاز داخل سیلندر همان دی اکسید کربن است. برخلاف کپسول پودری، اینجا گاز فقط برای ایجاد فشار استفاده نمی شود، بلکه مستقیما برای خاموش کردن آتش به کار می رود. CO2 هنگام تخلیه اکسیژن اطراف شعله را جابه جا می کند و باعث کاهش توانایی آتش برای ادامه سوختن می شود. یکی از مزایای مهم کپسول دی اکسید کربن این است که مانند کپسول پودری، پودر روی تجهیزات باقی نمی گذارد. به همین دلیل در بعضی محیط های دارای تجهیزات الکتریکی و حساس کاربرد بیشتری دارد. البته انتخاب آن باید بر اساس نوع حریق انجام شود و نمی توان CO2 را برای همه آتش ها مناسب دانست.

 تفاوت گاز پیشران و ماده خاموش کننده

برای درک بهتر گاز کپسول آتش نشانی باید تفاوت بین گاز پیشران و ماده خاموش کننده را بدانیم. گاز پیشران وظیفه ایجاد فشار دارد، در حالی که ماده خاموش کننده مستقیما برای مهار آتش استفاده می شود.

برای مثال، در یک کپسول پودری ABC، پودر شیمیایی ماده خاموش کننده است و نیتروژن گاز پیشران محسوب می شود. اما در کپسول CO2، خود دی اکسید کربن ماده خاموش کننده است. این تفاوت ساده، دلیل اصلی تفاوت عملکرد این دو نوع کپسول است.

 چرا از نیتروژن در کپسول آتش نشانی استفاده می شود

 ایجاد فشار برای خروج ماده خاموش کننده

مهم ترین وظیفه نیتروژن در بسیاری از کپسول های پودری، ایجاد فشار است. این فشار باعث می شود پودر از داخل مخزن به سمت شیر و نازل حرکت کند و هنگام استفاده با سرعت مناسب از کپسول خارج شود.

 غیر قابل اشتعال بودن

نیتروژن گازی غیر قابل اشتعال است و به همین دلیل برای استفاده به عنوان گاز پیشران گزینه مناسبی محسوب می شود. استفاده از گاز مناسب باعث می شود فشار مورد نیاز برای عملکرد خاموش کننده بدون اضافه کردن یک ماده قابل اشتعال ایجاد شود.

 کمک به عملکرد یکنواخت کپسول

فشار مناسب باعث می شود ماده خاموش کننده با قدرت کافی از نازل خارج شود. به همین دلیل کاهش فشار کپسول می تواند عملکرد آن را تحت تاثیر قرار دهد. البته فشار مناسب هر مدل متفاوت است و باید مطابق مشخصات همان کپسول بررسی شود.

 کپسول آتش نشانی مناسب برای خانه

برای منزل معمولا باید ابتدا نوع خطر را در نظر گرفت. وجود وسایل برقی، اجاق گاز، روغن، چوب، کاغذ و وسایل پلاستیکی باعث می شود انتخاب نوع خاموش کننده اهمیت زیادی داشته باشد. در بسیاری از کاربردهای عمومی، کپسول پودری ABC به دلیل پوشش دادن چند نوع حریق، گزینه رایجی است. با این حال، نباید فقط بر اساس نام یا قیمت کپسول تصمیم گرفت. ظرفیت، نوع ماده خاموش کننده، استاندارد، کیفیت ساخت و محل نصب نیز اهمیت دارند. برای آشپزخانه یا محیط هایی با تجهیزات خاص ممکن است نوع دیگری از خاموش کننده انتخاب مناسب تری باشد.

 کپسول آتش نشانی خودرو از چه گازی است

کپسول هایی که برای خودرو استفاده می شوند معمولا از نوع پودری هستند. در این کپسول ها پودر ماده خاموش کننده است و گاز فشرده برای خارج کردن پودر از مخزن استفاده می شود. انتخاب ظرفیت کپسول به نوع خودرو، فضای موجود و میزان خطر بستگی دارد. برای خودروهای سواری، کپسول باید علاوه بر داشتن ظرفیت مناسب، به شکل مطمئن در خودرو نصب شود. استفاده از پایه مناسب باعث می شود کپسول هنگام حرکت خودرو جابه جا نشود و در زمان نیاز سریع تر در دسترس باشد.

 فشار گاز کپسول آتش نشانی چه اهمیتی دارد

فشار داخلی برای عملکرد صحیح بسیاری از خاموش کننده ها ضروری است. اگر فشار کافی وجود نداشته باشد، ماده خاموش کننده ممکن است با قدرت مناسب از نازل خارج نشود. به همین دلیل در مدل های دارای فشارسنج، وضعیت عقربه باید در بازرسی های دوره ای بررسی شود. البته مقدار فشار مناسب برای تمام کپسول ها یکسان نیست. بنابراین نباید یک عدد مشخص را برای همه مدل ها در نظر گرفت. استاندارد NFPA نیز خاموش کننده ها و سیلندرهای مختلف را بر اساس نوع گاز و فشار کاری دسته بندی می کند.

آیا کاهش فشار کپسول خطرناک است

کاهش فشار می تواند نشانه نشتی، مشکل در شیر یا نیاز به سرویس باشد. در چنین شرایطی بهتر است کپسول توسط سرویس کار متخصص بررسی شود. باز کردن کپسول یا اضافه کردن گاز بدون تجهیزات مناسب می تواند خطرناک باشد. همچنین کاهش فشار ممکن است باعث شود ماده خاموش کننده با قدرت کافی از نازل خارج نشود و عملکرد کپسول در زمان حادثه کاهش پیدا کند. به همین دلیل، کپسول های دارای فشارسنج باید به صورت دوره ای بررسی شوند و در صورت مشاهده افت فشار، برای سرویس و شارژ اصولی به مرکز تخصصی تحویل داده شوند.

 نکات مهم برای نگهداری کپسول آتش نشانی

•  کپسول را در محل مشخص، خشک و کاملا قابل دسترس قرار دهید.
•  کپسول را از ضربه، خوردگی، رطوبت و حرارت شدید دور نگه دارید.
•  شیر، شیلنگ و نازل کپسول را به صورت دوره ای بررسی کنید.
•  در مدل های دارای فشارسنج، وضعیت فشار را بررسی کنید.
•  اگر کپسول حتی برای مدت کوتاهی استفاده شده است، آن را برای بررسی و شارژ به مرکز تخصصی تحویل دهید.
•  برای شارژ مجدد، از همان ماده خاموش کننده و گاز مشخص شده توسط سازنده استفاده شود.
•  از باز کردن یا شارژ خودسرانه کپسول آتش نشانی خودداری کنید.
•  سرویس و شارژ کپسول باید توسط افراد متخصص و مطابق مشخصات سازنده انجام شود.

نتیجه گیری

در پاسخ به سوال کپسول آتش نشانی از چه گازی است باید گفت که نوع گاز به نوع خاموش کننده بستگی دارد. در بسیاری از کپسول های پودری، نیتروژن به عنوان گاز پیشران استفاده می شود و پودر شیمیایی وظیفه خاموش کردن آتش را بر عهده دارد. در کپسول CO2 نیز خود دی اکسید کربن ماده خاموش کننده است.

بنابراین هنگام خرید کپسول آتش نشانی بهتر است فقط به گاز داخل کپسول توجه نکنید. نوع حریق، ماده خاموش کننده، ظرفیت، فشار، کیفیت ساخت و استاندارد محصول هم اهمیت دارند. انتخاب درست کپسول باعث می شود در زمان بروز آتش، ابزار مناسبی برای کنترل اولیه حریق در اختیار داشته باشید.

سوالات متداول